Sai lầm về loại hình Visa: Không phân biệt được Kỹ sư chính thức và Kỹ sư phái cử (Haken)
Đây là sai lầm nghiêm trọng nhất và cũng là lý do hàng đầu khiến nhiều bạn hối hận khi đi kỹ sư Nhật.
- Kỹ sư chính thức (Seishain): Bạn làm việc trực tiếp cho công ty, hưởng mọi chế độ phúc lợi, thưởng và lộ trình thăng tiến rõ ràng.
- Kỹ sư phái cử (Haken): Bạn thuộc biên chế của một công ty môi giới lao động (công ty phái cử), sau đó họ đưa bạn đến làm việc tại các nhà máy khác.
Hệ lụy: Nhiều bạn khi ở Việt Nam chỉ nghe tư vấn về mức lương khủng mà không biết mình đi diện phái cử. Khi sang Nhật, nếu công ty khách hàng hết việc, bạn sẽ bị đẩy về ngồi chơi xơi nước với mức lương cơ bản thấp, hoặc bị điều chuyển đi khắp nơi, công việc không đúng chuyên môn, thậm chí là làm lao động chân tay tại xưởng.
Lời khuyên: Trước khi ký hợp đồng, hãy hỏi rõ: "Tôi sẽ làm việc cố định tại một công ty hay là lao động phái cử?".
Coi nhẹ trình độ tiếng Nhật: Nghĩ rằng giỏi chuyên môn là đủ
Nhiều bạn có tư duy: Tôi có bằng kỹ sư cơ khí, điện tử loại giỏi, tôi chỉ cần làm tốt việc của mình, tiếng Nhật chỉ cần N4, N5 giao tiếp cơ bản là được. Đây là một sai lầm khi đi kỹ sư Nhật cực kỳ tai hại.
Tại Nhật, kỹ sư không chỉ là người cầm máy, mà là người phải đọc tài liệu kỹ thuật, báo cáo, và họp bàn với đối tác.
- Nếu tiếng Nhật kém: Bạn không thể hòa nhập, không hiểu chỉ thị của cấp trên dẫn đến sai sót trong công việc.
- Mất cơ hội thăng tiến: Bạn mãi chỉ làm những công việc lặp đi lặp lại ở cấp độ thấp vì không thể giao tiếp sâu.
- Áp lực tâm lý: Cảm giác bị cô lập giữa các đồng nghiệp người Nhật là nguyên nhân chính dẫn đến stress và muốn về nước.
Lời khuyên: Hãy đầu tư ít nhất đạt trình độ N3 (cứng) hoặc N2 trước khi bay. Tiếng Nhật càng tốt, vị thế và thu nhập của bạn tại Nhật càng cao.
Nhìn vào lương "Gross" mà quên đi lương "Net" và chi phí sinh hoạt
Các công ty môi giới thường đưa ra mức lương 20 - 25 Man (khoảng 35 - 45 triệu VNĐ) để thu hút kỹ sư. Tuy nhiên, nhiều bạn đã sốc khi nhận tờ phiếu lương đầu tiên.
Sai lầm khi đi kỹ sư Nhật Bản ở đây là không tính toán kỹ các khoản khấu trừ:
- Thuế và Bảo hiểm: Chiếm khoảng 15-20% tổng lương.
- Thuế thị dân (Inhabitant tax): Đây là khoản thuế "đau đầu" nhất, thường bắt đầu đóng mạnh từ năm thứ 2.
- Chi phí thuê nhà, điện, nước, ăn uống: Ở các thành phố lớn như Tokyo hay Osaka, chi phí này cực kỳ đắt đỏ.
Nhiều kỹ sư nhận lương 20 Man, sau khi trừ hết chi phí chỉ còn dư lại khoảng 8-10 Man (14-17 triệu VNĐ). Con số này đôi khi không bằng một người đi XKLĐ diện Thực tập sinh làm thêm nhiều.
Lời khuyên: Hãy yêu cầu phía tuyển dụng làm rõ mức lương Net (số tiền thực nhận về tay) và hỏi kỹ về các khoản hỗ trợ nhà ở (kí túc xá) để dự toán chính xác số tiền tích lũy hàng tháng.
Lựa chọn đơn hàng trái ngành vì muốn đi nhanh
Áp lực tài chính hoặc mong muốn sang Nhật sớm khiến nhiều bạn chấp nhận các đơn hàng không đúng chuyên môn. Ví dụ: Tốt nghiệp kỹ sư Xây dựng nhưng đi đơn hàng "Kỹ sư vận hành máy thực phẩm" hoặc "Kỹ sư đóng gói".
Tại sao đây là sai lầm khiến bạn hối hận?
- Mất gốc chuyên môn: Sau 3-5 năm làm trái ngành, kiến thức chuyên môn của bạn sẽ bị mai một. Khi muốn chuyển việc hoặc về Việt Nam, bạn sẽ gặp khó khăn lớn trong việc xin việc đúng tầm bằng cấp.
- Khó gia hạn visa: Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản ngày càng thắt chặt việc gia hạn visa cho kỹ sư làm việc không đúng với bằng cấp đào tạo. Bạn có nguy cơ bị từ chối visa và phải về nước giữa chừng.
Lời khuyên: Hãy kiên nhẫn tìm kiếm đơn hàng phù hợp với bằng cấp và đam mê của mình. Đừng vì cái lợi trước mắt mà đánh đổi sự nghiệp lâu dài.
Đặt niềm tin sai chỗ vào các trung tâm môi giới thiếu uy tín
Đây là cái bẫy khiến nhiều kỹ sư rơi vào cảnh nợ nần trước khi kịp sang Nhật. Nhiều trung tâm thu phí rất cao (vượt quá quy định), hứa hẹn việc nhẹ lương cao, bao đỗ, thậm chí làm giả bằng cấp cho ứng viên.
Hậu quả:
- Bị trục xuất về nước nếu bị phát hiện dùng bằng giả.
- Sang Nhật làm việc trong môi trường độc hại, bị bóc lột sức lao động mà không có sự bảo vệ từ phía công ty phái cử tại Việt Nam.
Lời khuyên: Chỉ làm việc với các đơn vị có giấy phép của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Kiểm tra kỹ thông tin công ty tiếp nhận tại Nhật thông qua các hội nhóm kỹ sư trên Facebook để biết review thực tế.
Tổng kết: Làm sao để không hối hận khi đi kỹ sư Nhật?
Đi Nhật diện kỹ sư là một cơ hội tuyệt vời để đổi đời, nhưng nó chỉ dành cho những người có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Để không phải hối hận khi đi kỹ sư Nhật, bạn cần:
- Trau dồi tiếng Nhật thực sự nghiêm túc.
- Tìm hiểu kỹ về công ty tiếp nhận và loại hình hợp đồng.
- Có kế hoạch tài chính thực tế, không màu hồng hóa mức lương.
- Chọn đơn hàng đúng chuyên môn để phát triển bền vững.
Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin giá trị. Nếu bạn đang có ý định đi Nhật diện kỹ sư, hãy cân nhắc thật kỹ 5 sai lầm trên để có một hành trình thuận lợi nhất.